banner519

Kan Vermeden Önce Bunlara Dikkat Edin!

Hatalı kan alma, yanlış teşhise sebep olabilir. Hastanın kendisinden, kanı alacak ekibe kadar herkesin bilgilendirilmesi önemlidir. Türkiye'de ilk kez kan alma kılavuzu hazırlandı

Kan Vermeden Önce Bunlara Dikkat Edin!

Hatalı kan alma, yanlış teşhise sebep olabilir. Hastanın kendisinden, kanı alacak ekibe kadar herkesin bilgilendirilmesi önemlidir. Türkiye'de ilk kez kan alma kılavuzu hazırlandı

27 Şubat 2016 Cumartesi 08:56
Kan Vermeden Önce Bunlara Dikkat Edin!
banner566
banner605

Laboratuvar testleri (genellikle kan testleri); alınacak tıbbi kararlarda en az yüzde 70 oranında katkıda bulunurken, tanıdan tedaviye ve hastalığın gidişatına kadar uzanan süreçte doktorlara, alınan kararlara katkı sağlayan en önemli bilgileri sunmaktadır. Öyle ki, doğru ve uygun malzemelerle yapılmayan 'kan alma' işlemi, hastalar için hayati riskleri de beraberinde getirir. Kan örneklerinin uzman personel tarafından alınması ve bu sırada uygun malzemeler kullanılması test sonucunu etkileyen önemli faktörlerdendir. Araştırmalara göre, Amerika'da her yıl yaklaşık 200 bin kişinin hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle hayatını kaybettiği kaydedilmiştir. Bu kayıplarda hatalı kan örneği alımı da önemli yer tutmaktadır. Ülkemizde de yaşanan bu tarz olayları en aza indirgemek, hem hasta, hem de sağlık personelinin bilgi ve farkındalığını artırmak adına Türk Biyokimya Derneği Preanalitik Evre Çalışma Grubu'na dahil 14 kişilik ekip tarafından, toplar damardan kan alımı üzerine ulusal bir rehber hazırlandı. Dernek içerisinde kurulan büyük bir çalışma grubu tarafından uzun çalışmalar sonucu derlenen kılavuz, bu konuda Türkiye'de bir ilk olma özelliğine sahip. Türk Biyokimya Derneği Başkanı Doç. Dr. Doğan Yücel, kılavuz hakkında bilgi verdi...

'HATALARI EN AZA İNDİRMELİYİZ'

Neden böyle bir kılavuz hazırlama gereği duydunuz?
Hastaneye gittiğinizde şikayetlerinizi paylaştığınız hekim öncelikle kan testi ister. İstenilen test ile ilgili biyolojik materyal -ki bu genellikle kandır-, kan tüplerine alınır, laboratuvara gelir. Biz onu analiz ederiz, rapor haline getiririz, yorumlarız, hekime göndeririz ve hekim bu sonuçlara göre kararını verir. İşte bu süreçte bazen istenmeden de olsa hatalar yaşanabiliyor. Bu hataların en büyük kısmı; bizim hakim olamadığımız, kan örneğinin alınması ve laboratuvara ulaştırılması sürecinde ortaya çıkıyor. Bu kısma biz preanalitik yani ön analiz süreci diyoruz. Bu süreçteki hataları en aza indirgemek gerekiyor. Kılavuzu hazırlamadaki hareket noktamız bu oldu. Hazırladığımız bu kılavuzun, kan alım personeli arasında yaygınlaşmasını sağlayarak; preanalitik yani analiz öncesi dediğimiz, alınan kanın laboratuvar cihazına ulaşana kadarki süreçte oluşan hataları en aza indirmeyi amaçlamaktayız. Kılavuzun yaygınlaşması ile birlikte hastanın kanı; doğru tüpe doğru şekilde alınacaktır, boşa gitmeyecektir. Tabii bir de bu kılavuz, sağlık çalışanı güvenliği açısından da önemli. Çünkü sağlık sektöründe kan alan sağlık personelinde iğne batma yaralanmaları riski büyüktür. Bunu da en aza indirgememiz gerekiyor. İşin doğru yapılması önemli. Bu amaçla da bir komite kuruldu. Bu konuda da çalışmalarımız hızla devam ediyor.

'BÜTÜN KAYNAKLARI İNCELEDİK'

Hazırlık aşamasında neler yaşandı?
Öncelikle böyle ciddi kaynakların ortaya çıkması için uyum içinde çalışan bir ekibin varlığına ihtiyaç vardı. Türk Biyokimya Derneği Preanalitik Evre Çalışma Grubu'nu derneğimizin çok değerli üyeleri arasında, bu konuya ilgi duyan hocalarımız ile birlikte oluşturduk. Çalışma grubumuzun hedeflerinden biri de tıbbi laboratuvarlar için önemli olan preanalitik evre kalite hedeflerini belirlemek ve bu hedeflerin yaygınlaştırılması için ulusal düzeyde kullanılabilecek kılavuzlar hazırlamaktı. İlk olarak, çalışma grubumuzun ortak görüşü ile preanalitik hata kaynaklarının ana nedenlerinden olan venöz kan alma konusunda ulusal, kendi dilimizde bir kılavuz hazırlamayı amaç edindik. Kan alma konusunda kendimize rehber olarak alabileceğimiz dünyada iki tane yayın var. Birisi CLSI (Klinik ve Laboratuvar Standartları Enstitüsü) dediğimiz, klinik laboratuvarların standartlarını belirleyen organizasyonun, diğeri de Dünya Sağlık Örgütü'nün kan alma rehberi. Fakat bunların İngilizce olması ve kolay ulaşılamamaları, bu konuda çalışan arkadaşlarımız için sıkıntı yaratıyordu. Bununla birlikte Avrupa'da bazı ülkelerde ulusal kılavuzlar olduğunu da biliyoruz. Kılavuz hazırlıklarına başlarken öncelikle bu dokümanları inceledik. Kan alma sürecinde, doğru sonuç için; sadece kan alma işlemi değil, hastanın, klinisyen tarafından istenen testlerinin özelliğine göre hazırlık durumu da çok önemlidir. Bazı testler için hastanın birtakım özel koşulları sağlaması gerekiyor. Bu koşullar sadece açlıkla sınırlı değil; örneğin bazı özel testler için hastanın yarım saat oturup dinlenmesi ve ardından kan vermesi veya ilaç kullanıyorsa ilacını kesmesi gerekebiliyor. Dolayısıyla tüm bu durumların tespiti için güncel literatür taraması gerçekleştirdik. Ardından topladığımız bu bilgileri çalışma grubumuzla bir kılavuz haline getirdik.

Kılavuz ne kadar sürede hazırlandı?
Kılavuzun hazırlanması yaklaşık bir yıllık bir zaman diliminde gerçekleşti.

KAN VERMEDEN ÖNCE 15 DAKİKA DİNLENMELİSİNİZ

Doğru test sonuçları için hasta nelere dikkat etmeli? Laboratuvar testlerinin doğruluğu ve güvenilirliğini etkileyen başlıca faktör, hastadır. Test sürecinde doktorunuz veya sizinle ilgilenen sağlık personelinin sorularını yanıtlarken samimi ve dürüst olmanız kritik önem taşır. Size kurum tarafından belirtilen direktifler varsa, bunlara uymanız ve aşağıdaki noktaları göz önünde bulundurmanız tavsiye edilir:
Kan alma işleminden önceki 24 saatte, aşırı egzersiz gibi ağır fiziksel aktivitelerden kaçının.
Kan alma işleminden önceki 8-12 saat boyunca su dışında yemek, meyve ve sıvı almayın. Sadece az miktarda su için.
Kan alma işleminden önceki bir saat boyunca sigara ve diğer tütün mamullerini kullanmayın.
Kan alma işleminden 10-15 dakika önce istirahat edin, nefes nefese olmayın.
Kullandığınız ilaç ve vitaminler ile ilgili lütfen sağlık çalışanlarını bilgilendirin.
Kan vermek için sabah saatlerini tercih edin. Tercihen 07:00-10:00 saatleri arası olabilir.

KAN ALIRKAN NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR?

Hasta kan alma koltuğuna oturduğu zaman hastanın elindeki barkodun doğru kişiye ait olduğunun belirlenmesi ve kimlik doğrulamasının yapılması gerekiyor. Hatalı barkod ile alınan örnekler ciddi klinik hatalara sebep olabilir. Hastalara hatalı tanı ve beraberinde hatalı tedaviler uygulanabilir. İstenen testlerin özelliğine uygun kan tüplerinin kullanılması da son derece önemli. İğne seçimi bile sonuçları etkiler.

KILAVUZDA NELER ANLATILIYOR?

Hastanın damarlarının daha rahat tespit edilmesi için koluna turnike bağlanması gerekiyor. Ancak turnikenin bir dakikadan fazla hastanın kolunda bağlı kalması ölçeceğimiz testlerde hatalı sonuçlar almamıza neden olabilir. Kanda alkol düzeyi ölçülecekse, hastanın cildinin alkol ile silinmesi hatalı sonuçların alınmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle özel dezenfektanların kullanılması gibi detaylar vardır. Bunun gibi pek çok detayı içeren bir kılavuz hazırlamaya çalıştık.  

Anahtar Kelimeler:
KanKan Verme
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
<strong>Dikkat!</strong> Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner599